कल्याण इनामदार (१९३९-२००८): 'आभाळाचे पंख', 'अजब गाणी', 'अक्षर गाणी', 'धमाल गाणी' इत्यादी बालसाहित्य प्रसिद्ध. भाषेद्वारे आपण आपले विचार, सुखदुःख व्यक्त करतो.
प्रस्तुत कवितेतून कवीने आपल्याभोवतीचे शब्दांचे वावरणे कसे सुंदर आहे, हे सांगितले आहे.
"सुंदर सुंदर शब्दांचे सुंदर सुंदर घर" या कवितेचा अर्थ
🔹 अर्थ: शब्दांचे एक सुंदर घर आहे. त्या घरात काही कोवळे, मृदू (हळवे) स्वर (असे, इ, उ, ए इ.) राहत असतात. म्हणजेच, भाषेतील स्वर हे खूप मृदू आणि गोड असतात, असे कवीला वाटते.
🔹 अर्थ: त्या शब्दांच्या घरात काना, मात्रा, वेलांटी (अक्षरांचे भाग) यांचा सुंदर मेळ (संयोजन) असतो. सर्व अक्षरे एकत्र येऊन एकोप्याने वेगवेगळे खेळ (शब्दरचना) खेळतात. त्यात विरामचिन्हांचाही नेहमीच सहभाग असतो. म्हणजेच शब्दांची रचना करताना भाषेचे सर्व घटक एकत्र येऊन काम करतात.
🔹 अर्थ: कधी एखाद्याची थोडीशी नाराजी (धुसफूस) सुद्धा त्या शब्दांच्या घरात गोडच वाटते. प्रत्येक शब्दाला स्वतःचा एक वेगळा अर्थ असतो, ज्यातून सुख किंवा दुःख यांचे भान निर्माण होते. त्या शब्दांमधले अंतर (space) रेघांच्या (ओळींच्या) छपराखाली आरामात वावरते. म्हणजेच भाषा हे केवळ शब्द नव्हे, तर भावना, अर्थ, आणि जागा यांचा समुच्चय असतो.
🔹 अर्थ: हळूहळू कानामध्ये कुजबुज करत असताना मनात कोवळे अंकुर (कल्पना, भावना) फुटतात. वाट मोकळी झाल्यावर त्यातून कवितेची गोडी (लळा) लागते. आणि मग त्या शब्दांचे, कवितेचे गाणे मनभर (काळीजभर) झिरपत राहते. म्हणजेच भाषा हळुवारपणे मनात शिरते आणि कवितेच्या रूपाने आपल्याला भिडते.
सारांश:
कवी सांगतात की शब्द हे फक्त उच्चार किंवा अक्षरांचा मेळ नसून ते भावनांचे, गोडव्याचे, कवितेचे घर आहे. ते आपल्याला विचार करायला, भावना व्यक्त करायला, आणि सौंदर्य अनुभवायला शिकवते.
"सुंदर सुंदर शब्दांचे सुंदर सुंदर घर" कवितेचा हिंदी अर्थ
🔸 हिंदी अर्थ: सुंदर सुंदर शब्दों का एक सुंदर सा घर था। उसमें कुछ कोमल और भावुक 'स्वर' (आवाज़ के अक्षर जैसे अ, आ, इ) रहते थे।
🔸 हिंदी अर्थ: कभी-कभी किसी की नाराज़गी या मनमुटाव भी प्यारा लगता था। हर एक शब्द का अर्थ अलग होता था – सुख-दुख की भावना से भरा। शब्दों के बीच का अंतर भी एक रेखाओं की छत से जैसे सहलाया जाता था। वह सुंदर सुंदर शब्दों का घर बड़ा प्यारा था।
🔸 हिंदी अर्थ: जब धीरे-धीरे कानों में फुसफुसाहट होती, तो मन में कोमल विचारों के अंकुर फूटते। रास्ता खुल जाता और कविता के प्रति भी आकर्षण पैदा होता। चारों ओर गीत बहता रहता, दिल भर जाता। वह सुंदर सुंदर शब्दों का घर अत्यंत मनभावन था।
"सुंदर सुंदर शब्दांचे सुंदर सुंदर घर" चा हिंदी अनुवाद
🌸 सुंदर-सुंदर शब्दों का इक प्यारा-प्यारा घर
कल्याण इनामदार
🔹 1. पुढील प्रश्नांची उत्तरे लिहा :
-
कवितेत कोणत्या गोष्टींना 'सुंदर सुंदर घर' म्हटले आहे?➤ शब्दांना 'सुंदर सुंदर घर' असे म्हटले आहे.
-
शब्दांच्या घरात कोण राहतात असे म्हटले आहे?➤ शब्दांच्या घरात हळवे हळवे स्वर राहतात असे म्हटले आहे.
-
शब्दांच्या घरात कोणते खेळ खेळले जातात?➤ अक्षरांचे खेळ खेळले जातात.
-
शब्दांच्या घरात विरामचिन्हांचे स्थान कसे आहे?➤ विरामचिन्हांची वरचेवर सोबत असते.
-
रेघांचे छप्पर काय सुचवते?➤ रेघांचे छप्पर शब्दांतील अंतर कुरवाळणे सुचवते.
-
शब्द घरातून कविता कशी निर्माण होते?➤ शब्दांच्या कुजबुजातून, मनातील कोवळ्या अंकुरांमधून कविता निर्माण होते.
🔹 2. योग्य शब्द निवडून लिहा (बहुपर्यायी प्रश्न) :
-
कवितेचे नाव काय आहे?अ) शब्दांचे घरब) सुंदर घरक) सुंदर सुंदर शब्दांचे सुंदर सुंदर घर ✅ड) कविता माझी
-
'स्वर' कसे होते?अ) कठीणब) हळवे ✅क) मोठेड) वेडे
-
'कविता' कोणत्या गोष्टीमुळे निर्माण होते?अ) आवाजामुळेब) अक्षरांमुळेक) कुजबुज आणि मनकोवळ्या अंकुरामुळे ✅ड) ध्वनीमुळे
🔹 4. योग्य शब्द भरा :
-
शब्दांचे घर सुंदर सुंदर होते.
-
शब्दांच्या घरात स्वर राहतात.
-
विरामचिन्हांची घरात वरचेवर सोबत असते.
-
रेघांचे छप्पर मधल्या अंतराला कुरवाळते.
-
कवितेचा लळा वाट मोकळी झाल्यावर लागतो.
🔹 5. खालील शब्दांचे अर्थ लिहा :
-
स्वर – आवाजाचे मूल अक्षर (अ – अ: पर्यंत)
-
वेलांटी – अक्षरांतील विशेष चिन्ह (इ व ई चे)
-
विरामचिन्ह – लेखनात थांबा दर्शवणारी चिन्हे (., ?, !)
-
धुसफूस – रागाचे किंवा असंतोषाचे सौम्य प्रकटन
-
कुजबुज – हळू आवाजात बोलणे
🔹 6. काव्यातील चित्रमय भाषेचे उदाहरणे लिहा :
-
"सुंदर सुंदर शब्दांचे सुंदर सुंदर घर" – येथे शब्दांचे घर म्हणजे कल्पनारम्य जागा दाखवली आहे.
-
"रेघांचे छप्पर" – रेघांमधून शब्द जुळत असल्याचे दर्शवले आहे.
-
"अवतीभवती झिरपत राही गाणे काळीजभर" – कविता मनात झिरपत असल्याचे प्रतिमेने दाखवले आहे.
No comments:
Post a Comment