''यह एक शैक्षिक ब्लॉग है, यहाँ बालक-पालक-शिक्षक आदि के लिए उपयुक्त जानकारी है. आपसे अनुरोध है कि जहाँ आवश्यकता है वहाँ तक पहुँचाने में सहायता करें।"

स्वागत

'मच्छिंद्र बापू भिसे, शिक्षण सेवक, जिला परिषद् हिंदी वरिष्ठ प्राथमिक पाठशाला, विचारपुर द्वारा हार्दिक स्वागत! संपर्क 9730491952 "

१५. होळी आली होळी (6th - Marathi)


१५. होळी आली होळी

होळी आली होळी
खावी पुरणाची पोळी,
झाडे, फांदया तोडू नका
केर-कचरा खड्ड्यात टाका.

होळी आली होळी
भरा सद्गुणांची झोळी,
अनिष्ट रूढी, प्रथांची
बांधू होळीसाठी मोळी.

होळी आली होळी
ठेवू पर्यावरणाचे भान,
नका तोडू वृक्ष राजी
घ्यावी आज अशी आण.

होळी आली होळी
पळून गेली दूर थंडी,
ऊन आता लागलंय वाढू
काढा कपाटातून बंडी.

होळीचा हा सण
असा जो कोणी साजरा करील,
निसर्गराजा त्याच्या घरी
स्वतः येऊन पाणी भरील.

- दिलीप पाटील


"होळी आली होळी" या कवितेचा अर्थ 



होळी आली होळी
खावी पुरणाची पोळी,
झाडे, फांदया तोडू नका
केर-कचरा खड्ड्यात टाका.

🔹 अर्थ: होळीचा सण आला आहे, पुरणपोळी खाण्याचा आनंद आहे. पण निसर्गाचं रक्षण करा, झाडांची फांदी तोडू नका. कचरा रस्त्यावर न टाकता योग्य जागी — खड्ड्यात — फेकावा.



होळी आली होळी
भरा सद्गुणांची झोळी,
अनिष्ट रूढी, प्रथांची
बांधू होळीसाठी मोळी.

🔹 अर्थ: होळीच्या निमित्ताने आपल्या मनात चांगले गुण जमा करूया. जुन्या, चुकीच्या परंपरा, वाईट रूढी यांचा त्याग करूया. अशा वाईट गोष्टींना होळीसारख्या आगीत जाळून टाकूया.



होळी आली होळी
ठेवू पर्यावरणाचे भान,
नका तोडू वृक्ष राजी
घ्यावी आज अशी आण.

🔹 अर्थ: होळी साजरी करताना पर्यावरणाची जाणीव ठेवावी. राजासारख्या मोठ्या झाडांना तोडू नका. त्यांचं रक्षण करण्याचा दृढ संकल्प करावा.



होळी आली होळी
पळून गेली दूर थंडी,
ऊन आता लागलंय वाढू
काढा कपाटातून बंडी.

🔹 अर्थ: होळी आली म्हणजे हिवाळा संपला आहे. आता उष्णता वाढत चालली आहे. त्यामुळे गरम कपडे — उबदार बंडी — कपाटात ठेवून द्यायला वेळ झाला आहे.



होळीचा हा सण
असा जो कोणी साजरा करील,
निसर्गराजा त्याच्या घरी
स्वतः येऊन पाणी भरील.

🔹 अर्थ: जो कोणी होळीचा सण नीट आणि शिस्तीत, पर्यावरणाच्या जपणुकीसह साजरा करेल, त्याच्या घरी निसर्गराजा स्वतः येईल आणि भरपूर पाऊस, पाणी आणि संपत्ती देईल.




"होळी आली होळी" या मराठी कवितेचा हिंदीमध्ये अर्थ



होळी आली होळी
खावी पुरणाची पोळी,
झाडे, फांदया तोडू नका
केर-कचरा खड्ड्यात टाका.

हिंदी अर्थ: होली का त्योहार आ गया है, और इस समय हमें स्वादिष्ट पूरनपोळी खाने का आनंद लेना चाहिए। लेकिन इस खुशी में पेड़-पौधों की टहनियाँ न तोड़ें। स्वच्छता बनाए रखें और कचरे को गड्ढों में ही डालें।



होळी आली होळी
भरा सद्गुणांची झोळी,
अनिष्ट रूढी, प्रथांची
बांधू होळीसाठी मोळी.

हिंदी अर्थ: होली आई है, तो अच्छे गुणों से अपने जीवन की झोली भरें। समाज की बुरी परंपराओं और रूढ़ियों को होली में जलाने के लिए इकट्ठा करें, ताकि समाज बेहतर बन सके।



होळी आली होळी
ठेवू पर्यावरणाचे भान,
नका तोडू वृक्ष राजी
घ्यावी आज अशी आण.

हिंदी अर्थ: होली के समय हमें पर्यावरण की भी चिंता करनी चाहिए। पेड़ों को खुशी-खुशी मत काटो। आज यह संकल्प लो कि प्रकृति की रक्षा करेंगे।



होळी आली होळी
पळून गेली दूर थंडी,
ऊन आता लागलंय वाढू
काढा कपाटातून बंडी.

हिंदी अर्थ: अब होली आ गई है और ठंड दूर भाग गई है। धूप अब तेज़ हो रही है, इसलिए अलमारी से अपनी गरम जैकेट (बंडी) निकाल दो, अब उसकी ज़रूरत नहीं।



होळीचा हा सण
असा जो कोणी साजरा करील,
निसर्गराजा त्याच्या घरी
स्वतः येऊन पाणी भरील.

हिंदी अर्थ: जो भी व्यक्ति होली जैसे त्योहार को समझदारी और पर्यावरण की चिंता के साथ मनाएगा, उसकी घर पर खुद प्रकृति देवता आएंगे और आशीर्वाद स्वरूप जल व समृद्धि देंगे।




"होळी आली होळी" या मराठी कवितेचा गेयतायुक्त हिंदी अनुवाद


होली आई, होली आई

होली आई, होली आई,
खाओ मीठी पूरनपोली।
पेड़-पौधे मत तोड़ो तुम,
कचरा गड्ढे में डालो सब तुम।

होली आई, होली आई,
नेकी से भर लो झोली।
बुरी रीत और रूढ़ियाँ सारी,
जला दो संग में होली।

होली आई, होली आई,
ध्यान रहे पर्यावरण का।
पेड़ न काटो, वृक्ष बचाओ,
संकल्प लो अब मनका।

होली आई, होली आई,
ठंड भागी अब दूर,
धूप बढ़ी है दिन-दिन,
निकालो बंडी भरपूर।

जो भी होली ऐसे मनाए,
प्रकृति उसी को प्यार दिखाए।
बूंद-बूंद जल वह घर लाए,
हरियाली भी संग में आए।




"होळी आली होळी" वर आधारित स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे 


🟩 १. कविता समजून घ्या. (समजून घेण्यासाठी प्रश्न):

  1. 'पुरणाची पोळी' कोणत्या सणात खाल्ली जाते?
    → होळीच्या सणात पुरणाची पोळी खाल्ली जाते.

  2. कवितेतील कवी पर्यावरणाबाबत कोणता संदेश देतो?
    → कवी सांगतो की झाडे व फांद्या तोडू नका, पर्यावरणाचे भान ठेवा.

  3. कवीने कोणत्या वाईट प्रथांना होळीला जाळण्याची सूचना दिली आहे?
    → अनिष्ट रूढी व चुकीच्या परंपरांना जाळण्याची सूचना दिली आहे.


🟨 २. अर्थ लावा:

  1. “भरा सद्गुणांची झोळी” या ओळीचा अर्थ काय?
    → आपले जीवन चांगल्या गुणांनी भरावे – जसे की प्रामाणिकपणा, सहकार्य, सद्वर्तन.

  2. “निसर्गराजा त्याच्या घरी, स्वतः येऊन पाणी भरील” – याचा काय अर्थ?
    → जो व्यक्ती निसर्गाचे जतन करतो, त्याच्या घरी निसर्ग कृपावंत होतो, पाऊस येतो, शेती भरते.


🟧 ३. योग्य पर्याय निवडा:

  1. कवितेत कोणत्या सणाचे वर्णन आहे?
    a) दिवाळी
    b) होळी ✅
    c) गुढीपाडवा
    d) संक्रांत

  2. कवीने कोणत्या वस्तू कपाटातून बाहेर काढायला सांगितल्या?
    a) उबदार चप्पल
    b) टॉवेल
    c) बंडी ✅
    d) साडी


🟪 ४. कविता पूर्ण करा:

  1. होळी आली होळी,
    ______ पोळी.
    → खावी पुरणाची

  2. नका तोडू वृक्ष राजी,
    ______ आण.
    → घ्यावी आज अशी


🟦 ५. अभिप्राय (आपले मत लिहा):

  1. तुम्हाला कविता वाचून काय शिकायला मिळाले?
    → या कवितेतून पर्यावरणाचे रक्षण, वाईट सवयींचा त्याग आणि चांगल्या गुणांची जोपासना याचे महत्त्व कळले.

  2. होळीचा सण तुम्ही कसा साजरा कराल? 
    → मी होळीच्या दिवशी पर्यावरणपूरक होळी पेटवीन. झाडे न तोडता जुना कचरा वापरेन. पाण्याची बचत करीन. इतरांनाही सांगेन की निसर्गाचे रक्षण करा. आनंदाने व शिस्तीत सण साजरा करेन.




संकल्पना, प्रस्तुति, संपादन एवं लेखन

● मच्छिंद्र बापू भिसे 'मंजीत'● ©®
शिक्षण सेवक
जिला परिषद हिंदी वरिष्ठ प्राथमिक पाठशाला, विचारपुर, जिला गोंदिया (महाराष्ट्र)
9730491952
सातारा (महाराष्ट्र)

-०-

No comments:

Post a Comment