१२. चंद्रावरची शाळा
एकविसाव्या शतकात भरेल
चंद्रावरती शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत नसेल
खडू आणि फळा.
छोट्या छोट्या यानांतून
शाळेत जातील मुले,
बटण दाबताच शाळेचे
दार होईल खुले.
दप्तराचे ओझे तेव्हा
नसेल पाठीवरती,
ऑक्सिजनचा सिलिंडरच
न्यावा लागेल वरती.
भाजी-पोळीच्या डब्याची
राहणार नाही कटकट,
जेवणाची गोड गोळी
घेऊन टाकायची पटपट.
पी. टी. चा तास
कसा होतो ते पहाल,
एक उडी मारताच
तसेच तरंगत रहाल.
दाबायची बटणे
एवढाच फक्त अभ्यास,
चंद्रावरती पोहोचलात की
झालातच पास.
अशी असेल भारी
चंद्रावरची शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत फक्त
चांदण्यांशीच खेळा.
- चारुता पेंढरकर
"चंद्रावरची शाळा" या कवितेचा सरळ अर्थ
एकविसाव्या शतकात भरेल
चंद्रावरती शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत नसेल
खडू आणि फळा.
सरळ अर्थ:
कवीला वाटते की, 21व्या शतकात चंद्रावर शाळा सुरू होईल. त्या शाळेत पारंपरिक खडू व फळा नसेल. तंत्रज्ञानाचा वापर करून शिक्षण दिले जाईल.
छोट्या छोट्या यानांतून
शाळेत जातील मुले,
बटण दाबताच शाळेचे
दार होईल खुले.
सरळ अर्थ:
मुलं छोट्या अवकाशयानांद्वारे शाळेत जातील. शाळेचे दार उघडण्यासाठी बटण दाबावे लागेल. ही एक अत्याधुनिक शाळा असेल.
दप्तराचे ओझे तेव्हा
नसेल पाठीवरती,
ऑक्सिजनचा सिलिंडरच
न्यावा लागेल वरती.
सरळ अर्थ:
त्या काळात मुलांच्या पाठीवर दप्तराचे ओझे नसेल. मात्र चंद्रावर श्वास घेण्यासाठी ऑक्सिजन सिलिंडर नेणे आवश्यक असेल.
भाजी-पोळीच्या डब्याची
राहणार नाही कटकट,
जेवणाची गोड गोळी
घेऊन टाकायची पटपट.
सरळ अर्थ:
भाजी-पोळीचा डबा नेण्याचा त्रास राहणार नाही. त्याऐवजी जेवणासाठी एक गोड गोळी खावी लागेल. ही गोळी पौष्टिक असेल.
पी. टी. चा तास
कसा होतो ते पहाल,
एक उडी मारताच
तसेच तरंगत रहाल.
सरळ अर्थ:
चंद्रावर गुरुत्वाकर्षण कमी असल्यामुळे उडी मारल्यावर मुले हवेत तरंगत राहतील. त्यामुळे पी.टी. चा तास मजेदार असेल.
दाबायची बटणे
एवढाच फक्त अभ्यास,
चंद्रावरती पोहोचलात की
झालातच पास.
सरळ अर्थ:
अभ्यास म्हणजे फक्त बटणे दाबणे एवढेच असेल. चंद्रावर पोहोचले की, परीक्षा न देता पास होणार.
अशी असेल भारी
चंद्रावरची शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत फक्त
चांदण्यांशीच खेळा.
सरळ अर्थ:
चंद्रावरची शाळा खूप सुंदर आणि अद्भुत असेल. तिथे मुलं चांदण्यांशी खेळतील आणि मस्तपणे शिकतील.
"चंद्रावरची शाळा" (चारुता पेंढरकर) या कवितेचा सरळ हिंदी अर्थ
एकविसाव्या शतकात भरेल
चंद्रावरती शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत नसेल
खडू आणि फळा.
👉 हिंदी अर्थ:
इक्कीसवीं सदी में चाँद पर स्कूल शुरू होगा। उस स्कूल में न तो चॉक होगा और न ही ब्लैकबोर्ड।
छोट्या छोट्या यानांतून
शाळेत जातील मुले,
बटण दाबताच शाळेचे
दार होईल खुले.
👉 हिंदी अर्थ:
बच्चे छोटे-छोटे यान (स्पेसशिप) से स्कूल जाएँगे। बटन दबाते ही स्कूल का दरवाज़ा खुल जाएगा।
दप्तराचे ओझे तेव्हा
नसेल पाठीवरती,
ऑक्सिजनचा सिलिंडरच
न्यावा लागेल वरती.
👉 हिंदी अर्थ:
बच्चों की पीठ पर बस्ते का बोझ नहीं होगा। परंतु उन्हें ऑक्सीजन सिलिंडर जरूर ले जाना होगा।
भाजी-पोळीच्या डब्याची
राहणार नाही कटकट,
जेवणाची गोड गोळी
घेऊन टाकायची पटपट.
👉 हिंदी अर्थ:
सब्जी-रोटी के डिब्बे की झंझट नहीं रहेगी। उसकी जगह एक मीठी खाने की गोली जल्दी से खा ली जाएगी।
पी. टी. चा तास
कसा होतो ते पहाल,
एक उडी मारताच
तसेच तरंगत रहाल.
👉 हिंदी अर्थ:
शारीरिक शिक्षा की क्लास कैसी होती है, यह देखोगे। एक बार कूदने पर बच्चे हवा में तैरते रहेंगे।
दाबायची बटणे
एवढाच फक्त अभ्यास,
चंद्रावरती पोहोचलात की
झालातच पास.
👉 हिंदी अर्थ:
सिर्फ बटन दबाना ही पढ़ाई होगी। अगर चाँद पर पहुँच गए तो समझो पास हो गए।
अशी असेल भारी
चंद्रावरची शाळा,
चंद्रावरच्या शाळेत फक्त
चांदण्यांशीच खेळा.
👉 हिंदी अर्थ:
ऐसी जबरदस्त होगी चाँद की स्कूल। उस स्कूल में बच्चों का खेल सिर्फ तारों (चाँदनी) के साथ होगा।
"चंद्रावरची शाळा" या मराठी कवितेचा हिंदी अनुवाद
चाँद पे होगी स्कूल नई
(मराठी: चारुता पेंढरकर )
इक्कीसवीं सदी में अब तो,
चाँद पे होगी स्कूल नई।
ना होगा ब्लैकबोर्ड, ना चॉक,
सीखेंगें हम तकनीक सही।
छोटे यानों में बैठ-बैठ,
बच्चे स्कूल को जाएँगे।
बटन दबाते ही सब दरवाज़े,
अपने आप खुल जाएँगे।
कंधों पर ना बोझ किताबें,
ना भारी भरकम बस्ता।
सिलिंडर भर ऑक्सीजन का,
बस साथ रहेगा सस्ता।
न डिब्बे में रोटी-सब्ज़ी,
ना मम्मी की फटकारें।
खाने की गोली खा लेना,
झटपट भूख उतारें।
पी.टी. क्लास भी मज़ेदार,
एक छलाँग भर लगाओ।
गुरुत्वहीनता में फिर तुम,
हवा में तैरो-तैरो जाओ।
पढ़ाई होगी बस इतनी,
कुछ बटन बस दबा देना।
चाँद अगर पहुँचे हो जब,
पास तुम्हें ही कहना।
ऐसी होगी चाँद की स्कूल,
खेलेंगे बस तारों संग।
हर बच्चा हो जाएगा खुश,
सपनों वाला वो रंग।
स्वाध्याय प्रश्नोत्तर
🟡 शब्दार्थ:
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| यान | अवकाशात जाणारे वाहन |
| दप्तराचे ओझे | पाठीवरच्या शालेय वस्तूंचे वजन |
| ऑक्सिजनचा सिलिंडर | श्वास घेण्यासाठी लागणारा गॅस कंटेनर |
| कटकट | त्रासदायक गोष्ट |
| पटपट | पटकन, झटपट |
| तरंगत | हवेत किंवा पाण्यात हलक्या हालचालीने राहणे |
| बटण | यंत्रांवरील दाबण्याची गोष्ट |
🟢 प्रश्नोत्तर:
प्र.१) चंद्रावरच्या शाळेत खडू आणि फळा असतील का?
उ: नाही, चंद्रावरच्या शाळेत खडू आणि फळा नसेल.
प्र.२) चंद्रावरची शाळा कुठल्या शतकात भरेल असे कवीला वाटते?
उ: एकविसाव्या शतकात चंद्रावर शाळा भरेल असे कवीला वाटते.
प्र.३) मुले शाळेत कशी जातील?
उ: मुले छोट्या-छोट्या यानांतून शाळेत जातील.
प्र.४) मुलांना दप्तराऐवजी काय न्यावं लागेल?
उ: मुलांना दप्तराऐवजी ऑक्सिजनचा सिलिंडर न्यावा लागेल.
प्र.५) चंद्रावरच्या शाळेत अभ्यास कसा असेल?
उ: फक्त बटण दाबणे एवढाच अभ्यास असेल.
🟣 गतिविधी:
१. रिकाम्या जागा भरा:
-
चंद्रावरच्या शाळेत _________ आणि ________ नसेल.
-
जेवणाची _______ गोळी घेऊन टाकायची.
-
_______ दाबताच शाळेचे दार खुले होईल.
-
चंद्रावर फक्त ________ शी खेळा.
उत्तर:
-
खडू, फळा
-
गोड
-
बटण
-
चांदण्यांशी
२. योग्य पर्याय ओळखा:
प्र. चंद्रावरच्या शाळेत काय नसेल?
क) खाण्याचा डबा
ख) खेळ
ग) पुस्तक
उत्तर: क) खाण्याचा डबा
प्र. चंद्रावर पी.टी. चा तास कसा असेल?
क) धावायचा
ख) पोहायचा
ग) तरंगण्याचा
उत्तर: ग) तरंगण्याचा
३. चित्र काढा / वर्णन करा:
-
"चंद्रावरची शाळा" अशी कशी असेल? याचे चित्र काढा किंवा कल्पनेने लिहा (4-5 ओळी).
४. तुम्हाला अशी शाळा आवडेल का? का?
(स्वतःच्या मताने उत्तर लिहा.)
No comments:
Post a Comment