
2.6 How Glass is Made
Glass is one of the most beautiful substances that we see around us. Just take a look around yourself and see how many things you can find that are made of glass – light bulbs, bottles, jars, glasses, reading glasses, marbles, windowpanes – to name just a few. Where does this glass come from?
How glass is made
The glass that is used to make so many everyday things is a man-made material. Can you guess what it is made from? It may seem unbelievable, but this clear, transparent and smooth looking material is actually made from sand!
Glass is made by heating a mixture of clean white sand and chemicals like soda and lime. The mixture is heated in a furnace till it turns into hot, liquid glass. When it cools down, it becomes stiff and hard.
How glass is shaped
Once glass has become cold, stiff and hard, it is not possible to shape it. Glass is brittle. That means it breaks easily. It has to be shaped into different articles when it is still hot and soft.
Very hot glass is more like a liquid – you can pour it, mould it, roll it, press it or even blow it to make a variety of shapes.
Hot liquid glass is poured into moulds and hardened to make articles of various shapes and sizes. It can also be rolled out to make flat sheets of glass. In another process, molten glass is floated on a bed of molten metal to make very flat glass sheets of even thickness. Gobs of hot liquid glass can be blown into bottles, bulbs, glasses and other objects. Liquid glass can also be drawn out into very thin fibres or glass wool.
Some properties of glass
Glass has many useful properties. It is transparent – you can see through it. It is strong and hard. You can put a lot of load on it. It is impermeable – it does not allow water or other liquids to pass through and it doesn’t get soggy or stained itself. Glass has no effect on the food, water or other substances stored in glass containers. In other words, it doesn’t impart a smell, or taste to them. Ordinary glass has a smooth surface and it can be washed easily. And last but not the least important is the fact that it looks beautiful. No wonder then, that it is used to make so many things.
Coloured Glass
Ordinary glass is colourless but it is possible to produce coloured and transparent glass by using different combinations of chemicals in the glass making process. Glass can be given many beautiful colours – blue, violet, turquoise, ruby red, pink, amber, orange, deep yellow, purple, amethyst, dark green, even black and white!
Stained Glass
Coloured glass is used to make beautiful pictures, especially in windowpanes. Such windows are known as ‘stained glass windows’. They are seen mostly in churches. Coloured glass can also be used to make beautiful sculptures or decorative articles. It is also possible to paint on glass using special chemicals and processes.
Glass can be recycled!
Another unique feature of glass is that it is 100% recyclable. Old glass can be used to make new glass any number of times. Recycling glass in this manner is much cheaper than making new glass from raw materials. It requires much less heat, and a lot of energy is saved. If you recycle even a single glass bottle, you save enough energy to power a colour TV for about 20 minutes. So, the next time you throw away a glass bottle, think! Glass is valuable.
2.6 हाउ ग्लास इज़ मेड
2.6 How Glass is Made
ग्लास इज़ वन ऑफ़ द मोस्ट ब्यूटिफ़ुल सब्स्टैंसेज़ दैट वी सी अराउंड अस। जस्ट टेक अ लुक अराउंड योरसेल्फ़ एंड सी हाउ मैनी थिंग्ज़ यू कैन फाइंड दैट आर मेड ऑफ़ ग्लास – लाइट बल्ब्स, बॉटल्स, जार्ज़, ग्लासेज़, रीडिंग ग्लासेज़, मार्बल्स, विंडोपेन्स – टू नेम जस्ट अ फ्यू। व्हेअर डज़ धिस ग्लास कम फ्रॉम?
हाउ ग्लास इज़ मेड
How glass is made
ग्लास इज़ मेड बाय हीटिंग अ मिक्सचर ऑफ़ क्लीन व्हाइट सैंड एंड केमिकल्ज़ लाइक सोडा एंड लाइम। ध मिक्सचर इज़ हीटेड इन अ फर्नेस टिल इट टर्न्स इंटू हॉट, लिक्विड ग्लास। व्हेन इट कूल्स डाउन, इट बिकम्स स्टिफ़ एंड हार्ड।
हाउ ग्लास इज़ शेप्ड
How glass is shaped
वन्स ग्लास हैज़ बिकम कोल्ड, स्टिफ़ एंड हार्ड, इट इज़ नॉट पॉसिबल टू शेप इट। ग्लास इज़ ब्रिटल। दैट मीन्ज़ इट ब्रेक्स ईज़िली। इट हैज़ टू बी शेप्ड इंटू डिफरेंट आर्टिकल्ज़ व्हेन इट इज़ स्टिल हॉट एंड सॉफ्ट।
वेरी हॉट ग्लास इज़ मोर लाइक अ लिक्विड – यू कैन पोर इट, मोल्ड इट, रोल इट, प्रेस इट और ईवन ब्लो इट टू मेक अ वरायटी ऑफ़ शेप्स।
हॉट लिक्विड ग्लास इज़ पॉर्ड इंटू मोल्ड्ज़ एंड हार्डन्ड टू मेक आर्टिकल्ज़ ऑफ़ वैरियस शेप्स एंड साइज़ेज़। इट कैन ऑल्सो बी रोल्ड आउट टू मेक फ्लैट शीट्स ऑफ़ ग्लास। इन अनदर प्रोसेस, मोल्टन ग्लास इज़ फ्लोटेड ऑन अ बेड ऑफ़ मोल्टन मेटल टू मेक वेरी फ्लैट ग्लास शीट्स ऑफ़ ईवन थिक्नेस। गॉब्स ऑफ़ हॉट लिक्विड ग्लास कैन बी ब्लोन इंटू बॉटल्स, बल्ब्स, ग्लासेज़ एंड अदर ऑब्जेक्ट्स। लिक्विड ग्लास कैन ऑल्सो बी ड्रॉन आउट इंटू वेरी थिन फाइबर्स और ग्लास वूल।
सम प्रॉपर्टीज़ ऑफ़ ग्लास
Some properties of glass
ग्लास हैज़ मैनी यूज़फुल प्रॉपर्टीज़। इट इज़ ट्रांस्पेरंट – यू कैन सी थ्रू इट। इट इज़ स्ट्रॉन्ग एंड हार्ड। यू कैन पुट अ लॉट ऑफ़ लोड ऑन इट। इट इज़ इम्परमिअबल – इट डज़ नॉट अलाऊ वॉटर और अदर लिक्विड्ज़ टू पास थ्रू एंड इट डज़न्ट गेट सॉगी और स्टेन्ड इटसेल्फ़। ग्लास हैज़ नो इफ़ेक्ट ऑन ध फूड, वॉटर और अदर सब्स्टैंसेज़ स्टोर्ड इन ग्लास कंटेनर्ज़। इन अदर वर्ड्ज़, इट डज़न्ट इम्पार्ट अ स्मेल, और टेस्ट टू देम। ऑर्डिनरी ग्लास हैज़ अ स्मूथ सरफेस एंड इट कैन बी वॉश्ड ईज़िली। एंड लास्ट बट नॉट ध लीस्ट इम्पॉर्टन्ट इज़ ध फैक्ट दैट इट लुक्स ब्यूटिफ़ुल। नो वंडर दैन, दैट इट इज़ यूज़्ड टू मेक सो मैनी थिंग्ज़।
कलर्ड ग्लास
Coloured Glass
ऑर्डिनरी ग्लास इज़ कलरलेस बट इट इज़ पॉसिबल टू प्रोड्यूस कलर्ड एंड ट्रांस्पेरंट ग्लास बाय यूज़िंग डिफरेंट कॉम्बिनेशन्स ऑफ़ केमिकल्ज़ इन ध ग्लास मेकिंग प्रोसेस। ग्लास कैन बी गिवन मैनी ब्यूटिफ़ुल कलर्ज़ – ब्लू, वायलेट, टर्कॉइज़, रूबी रेड, पिंक, एम्बर, ऑरेंज, डीप येलो, पर्पल, अमेथिस्ट, डार्क ग्रीन, ईवन ब्लैक एंड व्हाइट!
स्टेन्ड ग्लास
Stained Glass
कलर्ड ग्लास इज़ यूज़्ड टू मेक ब्यूटिफ़ुल पिक्चर्स, एस्पेशियली इन विंडोपेन्स। सच विंडोज़ आर नोउन ऐज़ ‘स्टेन्ड ग्लास विंडोज़’। दे आर सीन मोस्ट्ली इन चर्चेज़। कलर्ड ग्लास कैन ऑल्सो बी यूज़्ड टू मेक ब्यूटिफ़ुल स्कल्प्चर्स और डेकोरेटिव आर्टिकल्ज़। इट इज़ ऑल्सो पॉसिबल टू पेंट ऑन ग्लास यूज़िंग स्पेशल केमिकल्ज़ एंड प्रोसेसेज़।
ग्लास कैन बी रीसाइकल्ड!
Glass can be recycled!
अनदर यूनिक फीचर ऑफ़ ग्लास इज़ दैट इट इज़ हंड्रेड परसेंट रीसाइक्लबल। ओल्ड ग्लास कैन बी यूज़्ड टू मेक न्यू ग्लास एनी नम्बर ऑफ़ टाइम्स। रीसाइक्लिंग ग्लास इन दिस मैनर इज़ मच चीपर दैन मेकिंग न्यू ग्लास फ्रॉम रॉ मटीरियल्स। इट रिक्वायर्ज़ मच लेस हीट, एंड अ लॉट ऑफ़ एनर्जी इज़ सेव्ड। इफ यू रीसाइकल ईवन अ सिंगल ग्लास बॉटल, यू सेव इनफ एनर्जी टू पावर अ कलर टी वी फॉर अबाउट ट्वेंटी मिनिट्स। सो, द नेक्स्ट टाइम यू थ्रो अवे अ ग्लास बॉटल, थिंक! ग्लास इज़ वैल्यूएबल।
हिंदी अनुवाद:
2.6 काँच कैसे बनता है
काँच हमारे चारों ओर दिखने वाले सबसे सुंदर पदार्थों में से एक है। ज़रा अपने चारों ओर नज़र डालिए और देखिए कि कितनी चीज़ें काँच से बनी होती हैं – जैसे बल्ब, बोतलें, मर्तबान, गिलास, चश्मे, कंचे, खिड़कियों के शीशे – यह तो बस कुछ उदाहरण हैं। यह काँच आता कहाँ से है?
काँच कैसे बनाया जाता है
वह काँच जिससे इतनी सारी रोज़मर्रा की चीज़ें बनाई जाती हैं, एक मानव निर्मित पदार्थ है। क्या आप अंदाज़ा लगा सकते हैं कि यह किस चीज़ से बनता है? यह विश्वास करना मुश्किल लग सकता है, लेकिन यह साफ़, पारदर्शी और चिकना दिखने वाला पदार्थ वास्तव में रेत से बनता है!
काँच को साफ़ सफेद रेत और सोडा व चूना जैसे रसायनों को मिलाकर बनाया जाता है। इस मिश्रण को भट्ठी में गर्म किया जाता है जब तक यह गर्म, तरल काँच में न बदल जाए। जब यह ठंडा होता है, तो यह ठोस और कठोर हो जाता है।
काँच को आकार कैसे दिया जाता है
एक बार जब काँच ठंडा, कठोर और सख्त हो जाता है, तो उसे आकार देना संभव नहीं होता। काँच नाज़ुक होता है – यानी यह आसानी से टूट सकता है। इसलिए इसे तब आकार दिया जाता है जब यह अब भी गर्म और मुलायम होता है।
बहुत गर्म काँच एक तरल जैसा होता है – आप उसे ढाल सकते हैं, उसमें साँचा भर सकते हैं, उसे बेल सकते हैं, दबा सकते हैं या फूँक मारकर अलग-अलग आकार दे सकते हैं।
गरम तरल काँच को साँचों में डालकर ठंडा किया जाता है जिससे विभिन्न आकारों और आकार की वस्तुएँ बनाई जाती हैं। इसे बेलकर समतल चादरें भी बनाई जा सकती हैं। एक अन्य प्रक्रिया में, पिघला हुआ काँच पिघले धातु की परत पर तैराया जाता है ताकि एकसमान मोटाई वाली समतल काँच की चादरें बनाई जा सकें। गर्म तरल काँच को बोतलें, बल्ब, गिलास और अन्य वस्तुएँ बनाने के लिए भी फूँका जा सकता है। तरल काँच को बहुत पतले रेशों या काँच ऊन में भी बदला जा सकता है।
काँच के कुछ गुण
काँच के कई उपयोगी गुण होते हैं। यह पारदर्शी होता है – आप इसके आर-पार देख सकते हैं। यह मजबूत और कठोर होता है। आप इस पर काफी भार डाल सकते हैं। यह अपारगम्य होता है – यानी यह पानी या अन्य तरल पदार्थों को आर-पार नहीं जाने देता और खुद भी गीला या दागदार नहीं होता। काँच का उसमें रखे भोजन, पानी या अन्य पदार्थों पर कोई प्रभाव नहीं पड़ता – यानी यह न तो गंध देता है और न ही स्वाद। सामान्य काँच की सतह चिकनी होती है और इसे आसानी से धोया जा सकता है। और अंत में, सबसे महत्वपूर्ण बात – यह सुंदर दिखता है। इसीलिए यह इतनी चीज़ों को बनाने में इस्तेमाल होता है।
रंगीन काँच
सामान्य काँच रंगहीन होता है, लेकिन काँच बनाने की प्रक्रिया में विभिन्न रसायनों के संयोजन से रंगीन और पारदर्शी काँच बनाना संभव है। काँच को कई सुंदर रंग दिए जा सकते हैं – नीला, बैंगनी, फिरोज़ी, माणिक लाल, गुलाबी, एंबर, नारंगी, गहरा पीला, बैंगनी, नीलम, गहरा हरा, यहाँ तक कि काला और सफेद भी!
सजावटी काँच (स्टेन्ड ग्लास)
रंगीन काँच का उपयोग सुंदर चित्र बनाने के लिए किया जाता है, विशेषकर खिड़कियों में। ऐसी खिड़कियों को ‘सजावटी काँच खिड़कियाँ’ कहा जाता है। ये आमतौर पर चर्चों में देखी जाती हैं। रंगीन काँच से सुंदर मूर्तियाँ या सजावटी वस्तुएँ भी बनाई जाती हैं। विशेष रसायनों और प्रक्रियाओं का उपयोग करके काँच पर चित्र बनाना भी संभव है।
कांच को रीसायकल किया जा सकता है!
कांच की एक अनोखी विशेषता यह है कि इसे 100% रीसायकल किया जा सकता है। पुराना कांच किसी भी संख्या में नया कांच बनाने के लिए इस्तेमाल किया जा सकता है। इस प्रकार कांच को रीसायकल करना कच्चे माल से नया कांच बनाने की तुलना में बहुत सस्ता है। इसमें बहुत कम ताप की आवश्यकता होती है और बहुत सारी ऊर्जा बचाई जाती है। यदि आप केवल एक कांच की बोतल भी रीसायकल करते हैं, तो आप इतनी ऊर्जा बचाते हैं जिससे एक रंगीन टीवी को लगभग 20 मिनट तक चलाया जा सकता है। तो, अगली बार जब आप एक कांच की बोतल फेंकें, तो सोचिए! कांच कीमती है।
📚 Vocabulary List (with pronunciation)
- Glass (ग्लास) - काँच
- Make (मेक) - बनाना
- Made (मेड) - बनाया गया
- Beautiful (ब्यूटिफ़ुल) - सुंदर
- Many (मैनी) - कई
- Used (यूज़्ड) - उपयोग किया गया
- Hot (हॉट) - गरम
- Liquid (लिक्विड) - तरल
- Even (ईवन) - यहाँ तक कि
- Other (अदर) - अन्य
- Coloured (कलर्ड) - रंगीन
- See (सी) - देखना
- How (हाउ) - कैसे
- Things (थिंग्स) - चीज़ें
- Glasses (ग्लासेज़) - चश्मे / ग्लास
- Transparent (ट्रांसपैरेंट) - पारदर्शी
- Chemicals (केमिकल्स) - रसायन
- Hard (हार्ड) - कठोर
- Possible (पॉसिबल) - संभव
- Articles (आर्टिकल्स) - वस्तुएँ
- Very (वेरी) - बहुत
- Stained (स्टेन्ड) - रंगीन काँच (चित्रित)
- Substances (सब्स्टेंसेज़) - पदार्थ
- Around (अराउंड) - आसपास
- Bulbs (बल्ब्स) - बल्ब
- Bottles (बॉटल्स) - बोतलें
- Windowpanes (विंडोपेन्स) - खिड़की के शीशे
- Does (डज़) - करता है
- Material (मटीरियल) - सामग्री
- Smooth (स्मूथ) - चिकना
- Sand (सैंड) - रेत
- Mixture (मिक्सचर) - मिश्रण
- White (व्हाइट) - सफेद
- Like (लाइक) - जैसे
- When (व्हेन) - जब
- Stiff (स्टिफ़) - सख़्त
- Shaped (शेप्ड) - आकार दिया गया
- Easily (ईज़िली) - आसानी से
- Different (डिफ़रेंट) - अलग-अलग
- Shapes (शेप्स) - आकृतियाँ
- Out (आउट) - बाहर
- Flat (फ्लैट) - समतल
- Sheets (शीट्स) - चादरें
- Another (अनदर) - एक और
- Process (प्रोसेस) - प्रक्रिया
- Molten (मोल्टन) - पिघला हुआ
- Properties (प्रॉपर्टीज़) - गुण
- Through (थ्रू) - के माध्यम से
- Lot (लॉट) - बहुत सारा
- Water (वॉटर) - पानी
- Doesn’t (डज़न्ट) - नहीं करता
- Ordinary (ऑर्डिनरी) - सामान्य
- Using (यूज़िंग) - प्रयोग करके
- Making (मेकिंग) - बनाना
- Windows (विंडोज़) - खिड़कियाँ
- New (न्यू) - नया
- Much (मच) - अधिक
- Energy (एनर्जी) - ऊर्जा
- Bottle (बॉटल) - बोतल
- One (वन) - एक
- Most (मोस्ट) - सबसे अधिक
- Take (टेक) - लेना
- Look (लुक) - देखना
- Yourself (योरसेल्फ़) - स्वयं
- Find (फाइंड) - खोजना
- Light (लाइट) - प्रकाश
- Jars (जार्स) - जार
- Reading (रीडिंग) - पढ़ाई / पढ़ने वाला
- Marbles (मार्बल्स) - कंचे
- Name (नेम) - नाम
- Few (फ्यू) - कुछ
- Where (व्हेयर) - कहाँ
- Come (कम) - आना
- Everyday (एवरीडे) - रोज़मर्रा
- Man (मैन) - आदमी / मनुष्य
- Guess (गेस) - अनुमान लगाना
- What (व्हाट) - क्या
- Seem (सीम) - प्रतीत होना
- Unbelievable (अनबिलीवेबल) - अविश्वसनीय
- Clear (क्लियर) - साफ़
- Looking (लुकिंग) - देखना / दिखाई देना
- Actually (एक्चुअली) - वास्तव में
- Heating (हीटिंग) - गरम करना
- Clean (क्लीन) - साफ़
- Soda (सोडा) - सोडा
- Lime (लाइम) - चुना
- Heated (हीटेड) - गरम किया गया
- Furnace (फर्नेस) - भट्ठी
- Till (टिल) - जब तक
- Turns (टर्न्स) - बदलता है
- Cools (कूल्स) - ठंडा होता है
- Down (डाउन) - नीचे
- Becomes (बिकम्स) - बन जाता है
- Once (वन्स) - एक बार
- Become (बिकम) - बनना
- Cold (कोल्ड) - ठंडा
- Shape (शेप) - आकार
- Brittle (ब्रिटल) - भुरभुरा / नाजुक
Pointers
1. Find the following lists from the passage and copy them.
(1) Everyday things made of glass
(एवरीडे थिंग्स मेड ऑफ़ ग्लास) – रोज़मर्रा की चीज़ें जो काँच से बनी होती हैं:
-
Light bulbs (लाइट बल्ब्स) – बल्ब
-
Bottles (बॉटल्स) – बोतलें
-
Jars (जार्स) – जार
-
Glasses (ग्लासेज़) – गिलास
-
Reading glasses (रीडिंग ग्लासेज़) – चश्मा
-
Marbles (मार्बल्स) – कंचे
-
Windowpanes (विंडोपेन्स) – खिड़की के शीशे
(2) What you can do with hot liquid glass
(व्हाट यू कैन डू विथ हॉट लिक्विड ग्लास) – गरम तरल काँच से क्या किया जा सकता है:
-
Pour it (पोर इट) – इसे ढाला जा सकता है
-
Mould it (मोल्ड इट) – साँचे में ढाला जा सकता है
-
Roll it (रोल इट) – बेलकर चादर बनाई जा सकती है
-
Press it (प्रेस इट) – दबाकर आकार दिया जा सकता है
-
Blow it (ब्लो इट) – फूँक से बोतल, बल्ब आदि बन सकते हैं
-
Draw into fibres (ड्रॉ इंटू फाइबर्स) – पतले रेशों में खींचा जा सकता है
(3) Names of colours (नेम्स ऑफ़ कलर्स) – रंगों के नाम:
-
Blue (ब्लू) – नीला
-
Violet (वायोलेट) – बैंगनी
-
Turquoise (टरक्वॉयज़) – फिरोज़ी
-
Ruby red (रूबी रेड) – गहरा लाल
-
Pink (पिंक) – गुलाबी
-
Amber (ऐम्बर) – पीताम्बर
-
Orange (ऑरेंज) – नारंगी
-
Yellow (येलो) – पीला
-
Purple (परपल) – जामुनी
-
Amethyst (एमेथिस्ट) – जामुनी रंग का पत्थर
-
Dark green (डार्क ग्रीन) – गहरा हरा
-
Black (ब्लैक) – काला
-
White (व्हाइट) – सफेद
2. Guess the meaning of the following words from the passage:
(With Devanagari pronunciation and Hindi meanings):
-
Molten (मोल्टन) – पिघला हुआ
-
Transparent (ट्रांसपैरेंट) – पारदर्शी (जिससे आर-पार देखा जा सके)
-
Impermeable (इम्परमिएबल) – अपारगम्य (जो पानी या तरल को न अंदर जाने दे)
-
Impart (इम्पार्ट) – प्रभाव देना / स्वाद या गंध देना
-
Recyclable (रिसायक्लबल) – पुनः उपयोग योग्य / जिसे फिर से बनाया जा सके
3. Write short notes on the following using suitable diagrams.
(1) How glass is made (हाउ ग्लास इज़ मेड) – काँच कैसे बनाया जाता है:
-
साफ़ सफेद रेत, सोडा और चूना मिलाकर एक मिश्रण तैयार किया जाता है।
-
इस मिश्रण को बहुत अधिक तापमान वाली भट्ठी (furnace) में गर्म किया जाता है।
-
गर्म करने पर यह पिघलकर तरल काँच (molten glass) बन जाता है।
-
ठंडा होने पर यह सख्त और कठोर हो जाता है।
(2) How glass is shaped (हाउ ग्लास इज़ शेप्ड) – काँच को आकार कैसे दिया जाता है:
-
गरम तरल काँच को तब आकार दिया जाता है जब वह मुलायम होता है।
-
इसे साँचों में डालकर बोतलें, बल्ब आदि बनाए जाते हैं।
-
रोल करके चादरें बनाई जाती हैं।
-
फूँक मारकर ग्लास, बोतलें आदि बनाई जाती हैं।
-
इसे पतले रेशों (fibres) में भी खींचा जा सकता है।
(3) Some properties of glass (सम प्रॉपर्टीज़ ऑफ़ ग्लास) – काँच की कुछ विशेषताएँ:
-
पारदर्शी (transparent) – जिससे आर-पार देखा जा सकता है।
-
मजबूत और कठोर – काफी वज़न झेल सकता है।
-
अपारगम्य (impermeable) – पानी या अन्य तरल इसके आर-पार नहीं जाते।
-
साफ़ करना आसान – चिकना सतह होता है।
-
सुंदर – देखने में आकर्षक लगता है।
-
गंध या स्वाद नहीं देता – जैसे का तैसा रखता है।
4. Find out how paper and plastic are recycled.
(हाउ पेपर एंड प्लास्टिक आर रिसायकल्ड) – कागज़ और प्लास्टिक को कैसे पुनः प्रयोग किया जाता है:
-
Paper (पेपर):
पुराना कागज़ इकट्ठा करके गीला किया जाता है, उसे लुगदी (pulp) में बदला जाता है, फिर नए कागज़ में ढाला जाता है। -
Plastic (प्लास्टिक):
प्लास्टिक वस्तुएं इकट्ठा करके पिघलाई जाती हैं और फिर उन्हें नए प्लास्टिक उत्पादों जैसे डिब्बे, बोतलें आदि में ढाला जाता है।
5. Prepare a poster each to urge people to –
(ए पोस्टर टू अर्झ पीपल टू)
(a) Use glass carefully – ‘Handle Glass with Care!’
(यूज़ ग्लास केयरफुली – "हैंडल ग्लास विद केयर")
🟩 काँच नाजुक है – संभाल कर रखें।
🟩 "काँच का ध्यान रखें – टूट सकता है!"
🟩 "सावधान! काँच है – 'Handle with Care'"
(b) Recycle glass (रिसायकल ग्लास)
♻️ काँच को फेंके नहीं – रिसायकल करें।
♻️ एक बोतल = 20 मिनट की बिजली बचत
♻️ "Recycle Glass – Save Energy, Save Earth"
VERBS (क्रियाएँ)
🔹 Write what the following do:
(नीचे दिए गए प्राणियों/लोगों द्वारा किए जाने वाले कार्य लिखो):
-
Monkeys (मंकीज़) – jump (जम्प) – कूदते हैं
-
Turtles (टर्टल्स) – crawl (क्रॉल) – रेंगते हैं
-
Lions (लायंस) – roar (रोर) – दहाड़ते हैं
-
People (पीपल) – talk (टॉक) – बात करते हैं
-
Cats (कैट्स) – purr (पर) – म्याऊँ करते हैं / गुनगुनाते हैं
-
Girls and Boys (गर्ल्स एंड बॉयज़) – play (प्ले) – खेलते हैं
🔹 Can you think of some verbs that we use very often?
(कुछ सामान्य क्रियाएँ जिनका हम बार-बार उपयोग करते हैं):
-
cook (कुक) – पकाना
-
go (गो) – जाना
-
give (गिव) – देना
-
take (टेक) – लेना
-
make (मेक) – बनाना
-
break (ब्रेक) – तोड़ना
-
cut (कट) – काटना
-
come (कम) – आना
-
join (जॉइन) – जोड़ना
-
read (रीड) – पढ़ना
-
write (राइट) – लिखना
🔹 Types of Verbs:
🟢 Some verbs tell us what is happening or has happened:
(कुछ क्रियाएँ यह बताती हैं कि क्या हो रहा है या हो चुका है):
-
It rained (इट रेंड) – बारिश हुई
-
It became dark (इट बिकेम डार्क) – अंधेरा हो गया
🟢 Some verbs describe a state:
(कुछ क्रियाएँ स्थिति को दर्शाती हैं):
-
She was tired (शी वाज़ टायर्ड) – वह थकी हुई थी
-
He is happy (ही इज़ हैप्पी) – वह खुश है
-
The rabbit has red eyes (द रैबिट हैज़ रेड आइज़) – खरगोश की आँखें लाल हैं
🔹 Sentence and Verb Relation
(वाक्य और क्रिया का संबंध):
-
हर वाक्य में कम से कम एक क्रिया (verb) होती है।
-
क्रिया वाले वाक्य से पूरा विचार व्यक्त होता है।
-
बिना क्रिया के कोई भी वाक्य पूरा नहीं माना जाता।
📌 उदाहरण (Examples):
-
"The sun shines." (सूरज चमकता है) – ✔️ क्रिया है – पूरा वाक्य
-
"She happy." (वह खुश) – ❌ क्रिया नहीं है – अधूरा वाक्य
-
"She is happy." – ✔️ ‘is’ क्रिया है – पूरा वाक्य
❓ Can you find any sentence without a verb?
(क्या तुम कोई ऐसा वाक्य ढूंढ सकते हो जिसमें क्रिया न हो?)
🔸 नहीं, एक भी पूरा वाक्य बिना क्रिया के नहीं हो सकता।
(Every complete sentence has at least one verb.)

No comments:
Post a Comment